دسته بندی مطالب

غربالگری سلامت جنین غربالگری سلامت نوزادان غربالگری و پیشگیری از سرطان خدمات تشخیص پزشکی و بالینی خدمات ایمونولوژی و ایمونوفلورسانس خدمات پاتولوژی و سیتو پاتولوژی آموزش های همگانی و تخصصی همکاران و متخصصین آزمایشگاهی

آزمایش آنالیز اسپرم کافی نیست!

| تعداد بازدید : 7942

امروزه 10 تا 15 درصد از زوجین علی رغم تلاش برا ی بچه دارشدن قادر به داشتن فرزند از گامت های خود نبوده و به عنوان زوج نابارور شناخته می شوند که علل نیمی از موارد ناباروری در فاکتورهای مردانه نهفته است.بخش عمده ای از موارد ناباروری مردان با پارامترهای مختل شده در اسپرم ها همراه است و سبب شده این افراد کاندید استفاده متعدد از روش های لقاح های مصنوعی IVF  ,و  ICSI بوده و ممکن است بارها شکست این روش ها را تجربه کرده باشند. یکی از عوامل بسیار مهم در موفقیت لقاح خارج رحمی، سلامت DNA و کروماتین اسپرم است.آزمایشگاه اریترون با راه اندازی پانل جامع آزمایش های اندرولوژی مردان، در تلاش است بسیاری از این موارد ناباروری را با دقت و سرعت بیشتری تشخیص  دهد.

آزمایش آنالیز اسپرم کافی نیست!


آزمایش بلوغ کروماتین اسپرم:  SCMA) Sperm Chromatin Maturation Assay)

آنالیز روتین مایع منی اولین روش در ارزیابی وضعیت باروری در مردان می‌باشد اما این آنالیز با وجود اطلاعات ارزشمندی که به ما می‌دهد قادر نیست اطلاعاتی در زمینه بلوغ کروماتین اسپرم که در قدرت باروری اسپرم و رشد موثر جنین ضروری می‌باشد را در اختیار قرار دهد. از نسبت اسپرم‌های با تراکم کروماتین طبیعی به کروماتین غیر طبیعی به عنوان یک فاکتور پیشگویی کننده در ارزیابی باروری مردان استفاده می‌شود. در فرآیند اسپرماتوژنر به دلیل جایگزینی پروتامین‌ها به جای هیستون‌ها، هسته اسپرم‌ها متراکم می‌شود. اختلال در بلوغ کروماتین اسپرم می‌تواند سبب آسیب پذیری DNA و مستعد نمودن آن برای شکست یا دناتوراسیون گردد که اغلب با ناباروری و یا کاهش قدرت باروری در مردان همراه است.بنابراین ارزیابی بلوغ کروماتین اسپرم در کنار آنالیز روتین اسپرم می‌تواند سبب بهبود و تکمیل ارزیابی باروری و یا ناباروری در مردان شود.

 

آنالیز شکستگی DNA اسپرم:  (SDFA)Sperm DNA Fragment Assay

امروزه 10 تا 15 درصد از زوجین علی رغم تلاش برا ی بچه دارشدن قادر به داشتن فرزند از گامت‌های خود نبوده و به عنوان زوج نابارور شناخته می‌شوند که علل نیمی از موارد ناباروری در فاکتورهای مردانه نهفته است. بخش عمده ای از موارد ناباروری مردان با پارامترهای مختل شده در اسپرم‌ها همراه است و سبب شده این افراد کاندید استفاده متعدد از روش‌های لقاح‌های مصنوعی IVFICSI بوده و ممکن است بارها شکست این روش‌ها را تجربه کرده باشند. یکی از عوامل بسیار مهم در موفقیت لقاح خارج رحمی، سلامت DNA و کروماتین اسپرم است که با تست SDFA میزان شکست DNA اسپرم قابل سنجش بوده ودر صورت وجود مشکل در این تست، روش‌های درمانی جهت بهبود وضعیت اسپرم‌ها و افزایش احتمال موفقیت در روش‌های بارداری ذکر شده وجود خواهد داشت.

 

موارد اندیکاسیون درخواست SDFA

1.      مردان مبتلا به ناباروری با علت نامشخص

2.      مردان مبتلا به OAT) Oligoasthenoteratozoospermia)

3.      مردان با سابقه درمان‌های ناموفق IVF

4.      بررسی کارایی درمان‌های دارویی در مردان

5.      سابقه توقف در رشد جنین یا رشد ضعیف جنین

6.       مردان با سن بالا، یا مبتلا به واریکوسل ویا در تماس با مواد سمی و آلودگی محیطی

7.      زوجهای با سقط مکرر

 

آزمایش فروکتوز در مایع منی:  Mixed Antiglobulin Reaction

فروکتوز در ترکیب مایع منی  توسط غدد وزیکول سمینال ترشح می‌شود که ساخت وترشح قسمت اعظم مایع منی را به عهده دارد. کاهش ترشحات وزیکول سمینال در عفونت‌ها و کمبود هورمون‌های آندروژن دیده می‌شود.در این موارد همان طور که میزان ترشحات کم شده، میزان فروکتوز مایع منی نیز کاهش می‌یابد.تست فروکتوز مایع منی، تست کاربردی و مهمی در تشخیص علل احتمالی ناباروری در مردان می‌باشد.در برخی بیماری‌های ژنتیکی و وارثی،  نه تنها میزان ترشحات به دلیل عدم بلوغ غدد جنسی کم شده بلکه گاهی این ترشحات فاقد فروکتوز هستند.


غربالگری حیاتی(vital screen)

در تست غربالگری حیاتی میزان حیات اسپرم تعیین می‌شود، طبق یک نظریه علمی سلول زنده اجازه ورود رنگ به داخل سیتوپلاسمش را نمی دهد ولی سلول مرده دارای خاصیت رنگ پذیری است. بنابراین در این تست از رنگ‌های ائوزینEosin و نیگروزینNigrosin برای ارزیابی استفاده می‌شود به این شکل که نیگروزین زمینه تاریکی پدید می‌آورد که در آن سلولهای مرده ای که در اثر ورود ائوزین قرمز رنگ شده اند بهتر قابل تشخیص خواهند بود.

 

واﮐﻨﺶ آﮔﻠﻮﺗﯿﻨﺎﺳﯿﻮن ﻣﺨﺘﻠﻂ:  Mixed Antiglobulin Reaction  (Sperm MAR  IgG & IgA)

آنتی اسپرم آنتی بادی (ASA) Anti sperm Antibody  شامل دو کلاس IgG & IgA است که سنتز آن‌ها در زمان وارد شدن آسیب به سد خونی – بیضه ای یا خونی – اپیدیدیمی صورت می‌گیرد. آسیب به دلایلی نظیر عفونت، تروما و یا انسداد ایجاد می‌شود. کلاس IgG را هم در مایع منی  و هم در سرم شخص می‌توان سنجید. اما کلاس IgA توسط سلول‌های ایمنی موجود در غدد جنسی سنتز می‌شوند صرفا در مایع منی قابل ردیابی است. آنتی بادی از کلاس IgG  یا  IgA با اتصال به اسپرم‌ها توانایی باروری این اسپرم‌ها را تا حد زیادی کاهش می‌دهد و همچنین با فعال شدن سیستم کمپلمان بسیاری اسپرم‌ها که به IgG متصل شده اند توسط سلول‌های ایمنی از بین می‌روند. بنابراین توسط تست Sperm MAR وجود آنتی بادی ضد اسپرم اثبات شده و دلیل عدم موفقیت باروری مشخص خواهدشد.این انتی بادیها در بسیاری از بیماری‌های خودامین(بخصوص لوپوس اریتروماتوز)، کریپتورکیدیسم (بیضه نهفته یا نزول نکرده)،واریکوسل مشاهده می‌شود.این انتی بادی‌های اسپرم در10 درصد مردان نابارور و در 32 درصد مردانی که واریکوسل دارند مشاهده می‌شود.

 

آنالیز شکستگی DNA اسپرم (Sperm DNA Fragmentation; SDF)

حدود 50 درصد موارد ناباروری ممکن است به علت مشکلات مردان باشد. آزمایش آنالیز و تجزیه اسپرم (مایع سمینال-منی) به طور استاندارد و معمول حرکت، مرفولوژی اسپرماتوزوئیدها را بررسی می‌کند و به عنوان استاندارد  طلایی برای بررسی باروری مردان به کار می‌رود.با این وجود این آزمایش اطلاعات و داده‌های کافی درباره ویژگی و محتویات ژنتیکی اسپرماتوزوئیدها را ارائه نمی‌دهد؛اطلاعات و ویژگی‌های ژنتیکی DNA اسپرم به طور طبیعی عامل بسیار مهمی برای شکل‌گیری یک جنین سالم می‌باشد.آسیب با درجات بالای DNA اسپرم عامل عمده‌ی ناباروری مردان می‌باشد که با آزمایش‌های معمول قابل تشخیص نیست.

 

نتایج و پارامترهای آزمایش SDF و DNA اسپرم

شکستگی DNA اسپرم در مردان نابارور بسیار بالاست و در مردانی که نتایج و پارامترهای مایع اسپرم ضعیف است این انتظار می‌رود که شکستگی DNA اسپرم آن‌ها بالا باشد. شکستگی DNA بالای اسپرم در مردانی که آزمایش مایع سمینال؛ منی طبیعی دارند ولی به ناباروری با علت نامشخص مبتلا هستند هم دیده می‌شود.

 

DNA اسپرم و تشکیل جنین سالم

جنین‌هایی که از اسپرم با شکستگی DNA بالا تشکیل می‌شود پیش آگهی بدی دارند، شکستگی بالای DNA اسپرم، SDF بالا از زمانی که تقسیم‌های سلولی شروع می‌شود باعث شکل‌گیری معیوب و ناقص بلاستوسیست‌ها می‌شود.برخی شواهد نشان می‌دهد که DNA آسیب دیده اسپرم پس از لقاح و شکل‌گیری سلول تخم منجر به تحلیل و دژنراسیون سلولی و جهش‌های ژن‌ها و DNA هسته می‌شود و در نهایت تکامل و رشد جنین متوقف می‌شود و باعث سقط و ناهنجاری‌هایی می‌شود که احتمال بروز برخی سرطان‌ها را در دوران کودکی افزایش می‌دهد.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد در زوج‌هایی که درصد شکستگی اسپرم، SDF بالاست احتمال بارداری موفق آشکارا کاهش می‌یابد. نتیجه یک مطالعه بر مقالات مروری موفق نشان می‌دهد که آزمایش شکستگی DNA اسپرم در پیشگویی احتمال بارداری موفق با روش‌های لقاح مصنوعی محدودیت دارد. به هرحال پژوهش‌های گسترده و متاآنالیزها نشان می‌دهد که آزمایش SDF بالا احتمال بارداری موفق و میزان موفقیت بارداری با لقاح مصنوعی را کاهش می‌دهد.  به علاوه اسپرم با SDF بالا با شکستگی DNA اسپرم عامل عمده سقط در بارداری‌های طبیعی به همان میزان بارداری‌های مصنوعی است. نتایج کلی این مطالعات نشان می‌دهد درصد بالای شکستگی DNA اسپرم در ناباروری‌هایی که علت مشخصی ندارند یا IVF با لقاح ناموفق و سقط‌های مکرر مشاهده می‌شود و برای بررسی علل مشکلات فوق آزمایش سودمندی است.

علت شکستگی DNA اسپرم

به دنبال استرس‌های اکسیداتیو که منجر به آزاد شدن مقادیر زیادی اکسیژن فعال در بدن می‌شود با شکستگی DNA اسپرم رخ می‌دهد. عوامل دیگری مانند نقص در تراکم کروماتین اسپرم و مکانیسم‌های ترمیم DNA به ویژه ناهنجاری‌های تنظیم طبیعی مرگ سلولیAbortive Apoptosis از تبعات استرس اکسیداتیو است.

 

عوامل موثر در شکستگی DNA اسپرم

  1. عفونت

  2. افزایش گلبول‌های سفید در مایع منی (لکوسیتواسپرمیا leukocytospermia)

  3. افزایش دمای بیضه

  4. واریکوسل

  5. سن بالا

  6. چاقی

  7. رژیم نامناسب و سوء تغذیه

  8. اعتیاد

آزمایش SDF در مردان با اختلالات زیر ممکن است برای باروری آن‌ها سودمند باشد:

  1. ناباروری با علت نامشخص

  2. رشد متوقف شده جنین

  3. تقسیم ضعیف بلاستوسیت‌ها

  4. IVF و لقاح‌های مصنوعی ناموفق

  5. سقط مکرر در زوج

  6. سن بالا

  7. واریکوسل varicocele

 

آزمایش شکستگی DNA اسپرم یا SDF چیست؟

آزمایش بررسی ساختار کروماتین اسپرم (SCSA) Sperm Chromatin Structure Assay؛ بررسی ساختمان کروماتین اسپرم آزمایشی سودمند برای سنجش میزان آسیب دیدگی هزاران اسپرم می‌باشد. در این آزمایش میزان حسیاسیت DNA اسپرم در برابر دناتوراسیون وقتی در معرض اسید قرار می‌گیرد بررسی می‌شود.سپس اسپرم با پروب‌های رنگ فلورسانس که با DNA اسپرم واکنش می‌دهد رنگ آمیزی می‌شود. سیگنال‌های فلورسانس در DNAهای شکسته شده تغییر می‌کند و این فرایند با سیستم فلوسایتومتر آنالیز و مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. آزمایش SCSA مورد تائید اصلاحات بهبود آزمایشگاه بالینی(CLIA)Clinical Laboratory Improvement Amendments با تکرار پذیری بالا و احتمال تغییر پذیری پایین می‌باشد. 

 

گزارش پاسخ آزمایش SDF

در آزمایش SDF دو شاخص گزارش می‌شود:

1. اندکس شکستگی DNA

%DFI: DNA fragmentation Index %: درصد اسپرم‌هایی که حاوی DNA آسیب دیده هستند.پاسخ به 4 شکل آماری با میزان احتمال باروری گزارش می‌شود.

≤ 15% DFI = excellent to good sperm DNA integrity

سلامت و کیفیت عالی تا خوب اسپرم ≤15% DFI

> 15 to < 25% DFI = good to fair sperm DNA integrity

سلامت و کیفیت خوب تا نامطلوب اسپرم >15<25%DFI

> 25 to < 50% DFI = fair to poor sperm DNA integrity

سلامت و کیفیت نامطلوب تا ضعیف اسپرم > 25 to < 50% DFI

≥ 50% DFI = very poor sperm DNA integrity

سلامت و کیفیت بسیار ضعیف اسپرم ≥ 50% DFI

نکته: گزارش‌های بالا مبنای بارداری طبیعی یا بارداری با IUI می‌باشد.شاخص‌های آماری نشان می‌دهد آستانه و مرز نامناسب برای باروری DFI بیش از 25 درصد می‌باشد.هرچند بارداری کامل با افزایش DFI امکان دارد ولی با افزایش DFI احتمال ختم بارداری زود هنگام و سقط افزایش می‌یابد.در موارد افزایش DFI بالیا 35 درصد، می‌توان با درمان دارویی یا تغییر سبک زندگی یا به کار گیری تکنیک‌های کمک باروری مانند IUI یا لقاح مصنوعی مانند IVF یا ICSI می‌توان احتمال باروری موفقیت آمیز را افزایش داد.

 

2. افزایش رنگ پذیری DNA (HDF%)High DNA Satiability

اسپرم با کروماتین‌های نارس و میزان غیرطبیعی هیستون‌ها و پروتامین‌های هسته می‌باشد. میزان بیش از 25% HDF به عنوان شاخص منفی برای بارداری تلقی می‌شود.

 

درمان

  • برخی از علل شکستگی DNA درمان پذیر نیست، اما اگر آسیب‌ها ناشی از استرس‌های اکسیداتیو باشد با تغییر سبک زندگی و اصلاح رژیم غذایی برای مقابله و کاهش عوامل اکسیداتیو می‌توان سطح شکستگی DNA اسپرم را کاهش داد.

  • مطالعات اولیه نشان داد که مصرف مکمل‌های دارویی آنتی اکسیدانت به طور چشمگیر شکستگی DNA اسپرم را کم می‌کند.

  • درمان عفونت‌های مزمن، درمان‌های جراحی واریکوسل.

  • درمان‌های لقاح مصنوعی ICSF نسبت به  IVF به طور موثری در موارد بالا بودن شکستگی DNA منجر ب باروری موفق می‌شود.

 

مزایای آزمایش شکستگی DNA اسپرم؛ SDF

این آزمایش آنالیز قابل اعتمادی از سلامت و کیفیت DNA اسپرم ارایه می‌دهد و به باروری موثر و بدون زحمت مردان کمک می‌کند.

داده‌های آزمایش SDF در تشخیص بالینی و پیگیری و مدیریت درمان ناباروری مردان و تعیین پیش‌آگهی برای درمان‌های لقاح مصنوعی بسیار سودمند است.


نویسندگان

دکتر محمدرضا عزیزی (دکتری علوم آزمایشگاهی بالینی)، دکتر الهام عبدالهی، سعید کریمی ، دکتر محمد کاظمی، واحد تحقیق و توسعه آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک اریترون

تماس با ما


اریترون یک آزمایشگاه تخصصی است که از راه های مختلف می‌توانید با آن در تماس باشید و پرسش ها و مشکلات خود را به آسانی با متخصصین ما در میان بگذارید.

 

ساعت کار آزمایشگاه از 06:30 صبح الی 10 شب به طور یکسره و روزهای تعطیل از 7 صبح الی 2 بعد از ظهر

اصفهان / خیابان شیخ صدوق شمالی / خیابان شیخ مفید غربی

جواب آزمایش خود را به آسانی از طریق ربات تلگرامی به آدرس [email protected] دریافت نمایید.

شماره تماس:7-36631906- 031    2 -36633621 - 031

شماره فکس: 89784728- 021

[email protected]

کد پستی : 76351-81647