دسته بندی مطالب

غربالگری سلامت جنین غربالگری سلامت نوزادان غربالگری و پیشگیری از سرطان خدمات تشخیص پزشکی و بالینی خدمات ایمونولوژی و ایمونوفلورسانس خدمات پاتولوژی و سیتو پاتولوژی آموزش های همگانی و تخصصی همکاران و متخصصین آزمایشگاهی

فارماکوژنتیک _ موثر بر درمان و خدمات بهداشتی آینده

| تعداد بازدید : 1266

از مدت­ها قبل مشخص شده است که پاسخ به درمان دارویی در میان جمعیت عمومی متفاوت می­باشد. برخی افراد ممکن است تاثیرات شدید دارو را تجربه کنند در حالیکه در افراد دیگر اینگونه نمی­باشد و داروهایی که در بعضی افراد باعث بهبود بیماری می­شود در افراد دیگر بی اثر می­باشد. پیشرفت سریع در تحقیقات علمی منجر به افزایش آگاهی عمومی افراد از تست­های ژنتیکی و فارماکوژنتیکی گردیده است.

فارماکوژنتیک _ موثر بر درمان و خدمات بهداشتی آینده

فارماکوژنتیک (Pharmacogenetic) مطالعه­ ی عوامل ژنتیکی است که در یک فرد خاص بر روی متابولیسم، انتقال دارو و یا رسپتورهای دارو موثر است. تغییرات ژنتیکی باعث می­شوند که پاسخ افراد به درمان دارویی متفاوت باشد. این تغییرات ژنتیکی موجب می­شوند که برخی افراد حساسیت بیشتر و یا کمتری به داروهای خاصی نشان دهند که در مقابل باعث افزایش احتمال این می­شود که دارو در آن فرد موثر واقع نشود و یا واکنش­های جانبی ایجاد نماید. فارماکوژنتیک علم مطالعه دارو ها و بررسی اثر متقابل دارو ها و ژنوتیپ افراد است. دارو های یکسان اثرات متفاوتی در افراد مختلف دارند، برخی افراد برای دستیابی به اثر درمانی مشابه با دیگران به دوز کمتر یا بیشتری از دارو نیاز دارند. به عنوان مثال، گمان می­رود که در ایالات متحده هر ساله بیش از 100 هزار مرگ و میر به علت اثرات جانبی داروهای روتین پرمصرف مشاهده می­شود. سن، تغذیه، وضعیت سلامتی، تماس محیطی و درمان همزمان می­تواند به طور قابل ملاحظه­ ای در این فرآیند دخالت داشته باشد. هرچند که تفاوت­های وراثتی جزء مهمترین عوامل پیش­گویی پاسخ به درمان می­باشد. در طی چند سال اخیر، تحقیقات ژنوم انسان فهم ما را از این فاکتورهای ژنتیکی بهبود بخشیده ­اند.

واریانت ژن­های دخیل در فرآیندهایی نظیر متابولیسم دارویی را می­توان به آسانی مشخص نمود. این امر منجر به توسعه دانش ما در حوزه ژنتیک ژن­های دیگر در متابولیسم دارو از قبیل جذب و سم­زدایی و همچنین بر روی ژن­های هدف فارماکوژنتیک دارو شده است. مشخص شده است که واریانت­های ژنتیکی مشخص، پلی­مورفیسم­ها با تغییر در پاسخ به درمان بین افراد دخالت دارد. این تغییر از نقایص متعدد شامل نقص در آنزیم­های متابولیسم کننده دارو با افزایش سمومیت وابسته به دوز تا افزایش فعالیت آنزیمی منجر به کاهش غلظت دارو و کاهش پاسخ به درمان می­باشد.

یک مثال مهم از این نوع تغییرات با نتیجه­ی عملکردی مربوط به تغییر ژنتیکی، پاسخ به ماده کدئین می­باشد.

6-10 % نژاد کاکازین دارای پلی­مورفیسمی در ژن کد کننده­ ی آنزیم CYP2D6 می­باشند که باعث نقص آنزیم فعال کننده می­شود و بنابراین باعث کاهش شدید پاسخ به دارو می­­گردد. علاوه بر پلی­مورفیسم در ژن­های کد کننده­ ی آنزیم­های مسئول متابولیسم دارو، هدف­هایی مثل رسپتورها، ترانسپورترها و واسطه­ های دیگر سیگنالینگ سلولی می­توانند عوامل تعیین کننده اصلی در پاسخ بالینی باشند.

با قابلیت تجویز هدفمند داروهایی که برای بیمار کارآمدتر می­باشند، بر اساس پروفایل ژنتیکی افراد، فارماکوژنتیک درهای جدید پزشکی شخص محور را با کاهش خطر عوارض جانبی دارو ها گشوده است. بعلاوه، فارماکوژنتیک باعث فهم بهتر تاثیرات ایجاد شده توسط داروهای جدید، تکامل ملکول­های درمانی جدید و نهایتاً کاهش هزینه ­های مربوط به کارآزمایی­ های بالینی می­شود. با دوز دقیق­تر داروها و کاهش هزینه­ ها، فارماکوژنتیک قادر به کاهش قابل ملاحظه هزینه ­های بهداشتی علاوه بر فواید شخصی یک درمان دارویی می­شود.

 

داروهای مربوط فارماکوژنتیکی و مسیر های متابولیکی اصلی آنها

 

داروهای غدد/ دستگاه گوارش

نوع دارو

دارو

ژن/ آنزیم

ضد دیابت

گلی بنکلامید

تولبوتامید

تروگلی تازون

 

CYP2C9

 

 

دیورتیک

تورازمید

تینیلینیک اسید

 

CYP2C9

 

نوروترانسمیتر

L-دوپا

COMPT

پمپ پروتون ممانعت کننده­ها

امپرازول

لانسوپرازول

پنتاپرازول

 

CYP2C19

 

هورمون­ها

استروژن

تاموکسی فن

COMT/ CYP2C9

CYP2D6/ CYP2C9

 

 

داروهای روانپزشکی و اعصاب

کلاس دارو

دارو

آنزیم/ ژن

ضد صرع

فنوباربیتال

فنی توئین

CYP2C9

CYP2C9

نورولیتیک­ها

هالوپریدول

کلوزاپین

CYP2C9

CYP2C9

ضد افسردگی­های سه حلقه ای

نوروتریپتیلین

آمی تریپتیلین

CYP2C9

CYP2D6/CYP2C19

ضد افسردگی­های دیگر

 

فلوکسیتین

بازدارنده­های- MAO

CYP2D6/CYP2C19

CYP2C19

NSARs

دیکلوفناک

ایبوپروفن

CYP2C9

CYP2C9

 

 

 داروهای سرطان/هماتولوژی

کلاس دارو

دارو

آنزیم/ ژن

تیوپورین ها

آزاتیوپرین

6-مرکاپتوپرین

TPMT

TPMT

بازدارنده­های توپوایزومراز-1

Irinotecans

UGT1A1

سیتواستاتیک­ها

آنتراسیکلین

تاکسان

آلکالوئید وینکا

5-فلورواورسیل

MDR

MDR

MDR

DPD

 

داروهای قلب و عروق

نوع دارو

دارو

آنزیم/ ژن

ضد آریتمی

مکسیلتین

پروکاینامید

CYP2D6

NAT2

بتابلوکر

رسپتور

پروپرانولول

کارادیلول

ایربزارتان

CYP2D6/CYP2C19

CYP2D6

CYP2C9

آگونیست رسپتور بتا-2

سالبوتامول

ADRB2

استاتین

فلوواستاتین

CYP2C9

آنتاگونیست ویتامین K/ مشتقات کومارین

S-وارفارین

مارکومار

CYP2C9

VKORCI

CYP2C9

 

 

 

References:

Klein ME, Parvez MM, Shin J-G. Clinical Implementation of Pharmacogenomics for Personalized Precision Medicine: Barriers and Solutions. Journal of Pharmaceutical Sciences. 2017;106(9):2368-79.

Johnson JA, Caudle KE, Gong L, Whirl-Carrillo M, Stein CM, Scott SA, et al. Clinical Pharmacogenetics Implementation Consortium (CPIC) Guideline for Pharmacogenetics-Guided Warfarin Dosing: 2017 Update. Clinical pharmacology and therapeutics. 2017;102(3):397-404.


نویسندگان

دکتر محمد کاظمی، دکتر محمد امین طباطبائی فر (متخصص ژنتیک پزشکی)، واحد تحقیق و توسعه آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک اریترون

تماس با ما


اریترون یک آزمایشگاه تخصصی است که از راه های مختلف می‌توانید با آن در تماس باشید و پرسش ها و مشکلات خود را به آسانی با متخصصین ما در میان بگذارید.

 

ساعت کار آزمایشگاه از 06:30 صبح الی 10 شب به طور یکسره و روزهای تعطیل از 7 صبح الی 2 بعد از ظهر

اصفهان / خیابان شیخ صدوق شمالی / خیابان شیخ مفید غربی

جواب آزمایش خود را به آسانی از طریق ربات تلگرامی به آدرس [email protected] دریافت نمایید.

شماره تماس : 2-36633621 - 031

شماره فکس: 89784728- 021

[email protected]

کد پستی : 76351-81647